Βασίλης Παναγιωτόπουλος

Βασίλης Παναγιωτόπουλος


 

Βασίλης Παναγιωτόπουλος

Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών

Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών


ΣΠΟΥΔΕΣ                                                                                                           

1958: Πτυχίο Ιστορίας Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ

1985: Διδακτορική διατριβή με τίτλο «Le Peuplement du Peloponnese, XIIIe-XVIIIe s.» στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris IV)

ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ

  • 1960-1965: Βοηθός έρευνας στο Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του ΕΙΕ
  • 1967-1985: Βοηθός έρευνας στο Εργαστήριο Τμήμα Ιστορικής Δημογραφίας στη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών της Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (Παρίσι).
  • 1976-1985: Διδάσκων στο Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών του Πανεπιστήμιου της Σορβόννης (Paris IV)
  • 1985: Διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του ΕΙΕ
  • 1994-2000: Διευθυντής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

  • Οικονομική και κοινωνική ιστορία
  • Ελληνική επανάσταση
  • Ιστορική δημογραφία και γεωγραφία
  • Ιστορία των επιχειρήσεων και βιομηχανική αρχαιολογία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

  • 1983: (σε συνεργασία με τους Σπύρο Ασδραχά και Φίλιππο Ηλιού) Ίδρυση του περιοδικού Τα Ιστορικά
  • 1985: Δημιουργία των «Σεμιναρίων της Ερμούπολης»
  • 1985-2000: επιστημονικός υπεύθυνος του Ερευνητικού προγράμματος του ΙΙΕ/ΕΙΕ «Ιστορία των οικισμών της Ελλάδας, 15ος-20ός αι.»
  • 1986: Ίδρυση Βιομηχανικού Μουσείου Ερμούπολης – ΚΕΤΕΠΟ
  • Σχεδιασμός, διεύθυνση έκδοσης των σειρών: Ιστορία του νέου ελληνισμού, 1770-2000, τ. 1-12, Αθήνα, Τα Νέα-Ελληνικά Γράμματα, 2003· Οι Ιδρυτές της Νεότερης Ελλάδας, τ. 1-16, Αθήνα, Τα Νέα, 2009-2010.

ΔHMOΣIEYMATA

  •    «Προσπάθεια αγιοποιήσεως Γρηγορίου Ε΄ κατά το 1823» Ελληνική Δημιουργία, 13 (1954), σελ. 356-360.
  •    «Ελληνική Σχολή Νεμνίτσης Γορτυνίας. Πατριαρχικόν σιγγίλιον και άλλα έγγραφα περί αυτής», Νέον Αθήναιον, 1 (1955), σελ. 49-56.
  •    «Νέα στοιχεία περί του θεσμού των Κάπων εν Πελοποννήσω» ΔΙΕΕ, 11 (1956), σελ. 78-85.
  •    «H προκήρυξις της Mεσσηνιακής Γερουσίας προς τας Eυρωπαϊκάς Aυλάς», Δ.I.E.E., 12 (1957), σελ. 137-150.
  •    «Μία ωδή της Ευανθίας Καΐρη στον Εφέσσου Διονύσιο τον Καλλιάρχη», Ο Ερανιστής, 1 (1963), σελ. 235-237.
  •    Πίνακες Aρχείου A. Λουριώτη, Eπιμέλεια B.Π. Παναγιωτόπουλος, Πρόλογος K.Θ. Δημαρά, KNE/BIE, 1963 (8ο, 40 σ.).
  • «Οι Τέκτονες και η Φιλική Εταιρεία. Εμμ. Ξάνθος και Παν. Καραγιάννης», Ο Ερανιστής, 2 (1964), σελ. 138-157. Αναδημοσίευση: Τεκτονικόν Δελτίον, 5 (1964), σελ. 101-120.
  •    «Προτάσεις του Π. Μαρκίδη-Πούλιου για εγκατάσταση ελληνικής τυπογραφίας στην Ιόνιο Πολιτεία (1800)» Πρακτικά Γ΄ Πανιονίου Συνεδρίου (1965), τ. Α΄, Αθήνα 1967, σελ. 292-297.
  •    Αρχείο Μονής Ιωάννου Θεολόγου Πάτμου (ταξινόμηση και φωτογράφηση)», Ο Ερανιστής, 3 (1965), σελ. 145-156.
  •    «Εκ των καταλοίπων του Ν.Α. Βέη. [Ιωσήφ Ανδρούσης, Απομνημονεύματα περί της εν Τριπόλει εγκαθείρξεως αυτού και άλλων αρχιερέων και προυχόντων της Πελοποννήσου εν έτει 1821], Byzantinisch-Neugriechische Jahrucher, ΧΙΧ, (Αθήνα 1966), σελ. 409-432.
  •    Βιβλιογραφία Μονοφύλλων από το Αρχειοφυλακείον Λευκάδος (1800-1863), επιμ., Σπ. Ι. Ασδραχάς - Β. Παναγιωτόπουλος, πρόλογος Κ.Θ. Δημαρά, 1966, σελ. ε’  + 79 πίνακες.
  • «Les stuctures d’age du personnel de l’Empire», Revue d’ Histoire moderne et contemporaine, XVII (Παρίσισελ. 442-446.
  • «Από το Ναύπλιο στην Τριπολιτσά: H σημασία της μεταφοράς μιας περιφερειακής πρωτεύουσας τον 18ο αιώνα», O Ερανιστής (Νεοελληνικός Διαφωτισμός–Αφιέρωμα στον K.Θ. Δημαρά), 11 (1974-1977), σελ. 41-56.
  •    «Δημογραφικές εξελίξεις (18ος αιώνας)», Iστορία του Eλληνικού Έθνους, τομ. IA΄ (1975), σελ. 152-158.
  •    «Η βενετική απογραφή της Πελοποννήσου του 1700» Πρακτικά Α΄ Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών-Σπάρτη 1975, τ. 3, Αθήνα 1976, σελ. 203-221.
  • Le Peuplement du Péloponnèse, XIIIe-XVIIIe s. (Thèse de doctorat de 3e cycle, Paris IV, 1982). Dactylographiée. Vol. I, p. 332, Vol. II, p. 264. Eλληνική μετάφραση στη σειρά  εκδόσεων του «Προγράμματος ιστορίας» της Eμπορικής Tράπεζας Eλλάδος με τον τίτλο: Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου, 13ος-18ος αιώνας, Aθήνα, 1985, σελ. 414 (Aκολούθησαν τρεις ανατυπώσεις).
  •    «Mέγεθος και σύνθεση της οικογένειας στην Πελοπόννησο γύρω στα 1700», Tα Iστορικά, 1 (1983), σελ. 5-18.
  •    «Προβλήματα Γεωγραφίας και Δημογραφίας στη νεώτερη Eλλάδα», Tετράδια Eργασίας του KNE/EIE, αρ. 7 (1984), σελ. 1-30.
  •    «Γαστούνη-Bοστίτσα: Δύο ανταγωνιστικά πρότυπα αγροτικής ανάπτυξης τον 18ο αιώνα», Aμητός. Aφιέρωμα στον Φώτη Aποστολόπουλου, Aθήνα, 1984, σελ. 359-375.
  •    Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου, 13ος-18ος αιώνας, Αθήνα, Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα, 1985 (β΄ έκδοση 1987).
  •    «Κάτι έγινε στην Πίζα το 1821», Τα Ιστορικά, 5 (1986), σελ. 177-182. Ιταλική μετάφραση, στον συλλογικό τόμο: RisorgimentoGrecoeFilellenismoItaliano, Ρώμη 1986, σελ. 94-98.
  •    «Ζητήματα της Ηπειρωτικής Ιστορίας στα χρόνια του Αλή Πασά», Πρακτικά Συνεδρίου: Ήπειρος, Κοινωνία-Οικονομία 15-20ός αι., Γιάννενα 1986, σελ. 289-296.
  •    «Η Μεσόγειος στον ιστορικό χρόνο του Φ. Μπρωντέλ. Οι άνθρωποι και ο χώρος», Δελτίο της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, 11 (1988), σελ. 41-46.
  •    «Ιστορική Δημογραφία», Συμβολή στον τόμο: Σύγχρονα ρεύματα στην ιστοριογραφία του Νέου Ελληνισμού, περ. Σύγχρονα Θέματα, τχ. 35 (1988), σελ. 188-190.
  •    «La formation de la pensée politique moderne dans la Grèce du XIX s.» ΠρακτικάΓ΄Συμποσίου Iστορίαςτου KNE/EIE: H Γαλλική Eπανάστασηκαιονέος Eλληνισμός (14-17 Oκτ. 1987), [La Révolution Française et l’Hellénisme moderne, Au΄hna 1989, 247-258]. Eλληνική δημοσίευση: «H εμφάνιση της σύγχρονης πολιτικής σκέψης στη νεότερη Eλλάδα», περ. Tα Iστορικά, 10 (1989), σελ. 3-12.
  • «La culture du mûrier en Grèce. LexempledeMistra (XIIIe-XIXes.) στοCulturalandCommercialexchangesbetweentheOrientandtheGreekWorld, KNE/EIE, Aθήνα 1991, σελ. 31-35.
  • «Τα «ψέματα» των φακέλων ως ιστορική αλήθεια» στο Σύγχρονα Αρχεία, φάκελοι και ιστορική έρευνα, Αθήνα, ΕΜΝΕ-Μνήμων, 1991, σελ. 37-40.
  •  «Oι απαρχές της πυριτιδοποιΐας στη Δημητσάνα», περ. Tα Iστορικά, 16 (1992), σ. 3-32.
  •    «Ένα σχόλιο στον Ρωσσαγγλογάλλο», Επιστημονική Συνάντηση στη Μνήμη του Κ.Θ. Δημαρά, Αθήνα ΚΝΕ/ΕΙΕ, 1994, σελ. 79-86.
  •    «Η δημογραφική κατάσταση της ορεινής Αρκαδίας κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας», Πρακτικά του Α΄ Συμποσίου για τους εκπαιδευτικούς του Νομού Αρκαδίας: Στεμνίτσα. Ιστορία-Κοινωνία-Τέχνες, Αθήνα, Λαογραφικό Μουσείο Στεμνίτσας, 1994, σελ. 21-26.
  •    Εισαγωγικό σχόλιο - επιμέλεια στο Γκρικγόρι Λ. Αρς, Η Αλβανία και η Ήπειρος στα τέλη του ΙΗ και στις αρχές του ΙΘ αιώνα: τα δυτικοβαλκανικά πασαλίκια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μετάφραση Αντωνία Διάλλα, Αθήνα, Gutenberg, 1994
  • “Les grecs d’Egypte a Athenes”, Jean-Louis Miege-Colette Dubois, L’Europe Retrouvee. Les migrations de la decolonisation, Paris, 1994, p. 247-254.
  •    «Η σχεδόν νήσος Μάνη, Μάνη. Μαρτυρίες για το χώρο και την κοινωνία. Περιηγητές και επιστημονικές αποστολές (15ος-19ος αι.). Πρακτικά Συμποσίου, Λιμένι Αρεόπολης, 4-7 Νοεμβρίου 1993, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 1996, σ. 33-38.
  •    «Για το εθνικό: κριτήρια και αποκλίσεις», Τα Ιστορικά, 26 (1997), σ. 3-10.
  • «Lidentité méditerrannéene», EnquêtesenMéditerranée. Les expéditions francaises d’Égypte, de Morée et d’Algerie, Actes de Colloque Athènes-Nauplie, 8-10 juin 1995, επιμ. Marie-Noëlle Bourguet, D. Nordman, V. Panayotopoulos, Maroula Sinarellis, Αθήνα 1999, σ. 27-30.
  • «Η έναρξη του αγώνα της ανεξαρτησίας στην Πελοπόννησο. Μία ημερολογιακή προσέγγιση», Πρακτικά του ΣΤ΄ Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών (Τρίπολις 24-29 Σεπτεμβρίου 2000), τ. 3, Αθήνα 2001-2002, σ. 449-461.
  • Επιμέλεια, Πρόσωπα του 20ού αιώνα. Έλληνες που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα και «Πρόλογος-Επιμέτρο», στο ίδιο, 9-12, Αθήνα, Τα Νέα-Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, 2000.
  •    «Μια απόπειρα ιστοριογραφικής ανανέωσης», στο αφιέρωμα: «Είκοσι χρόνια Ιστορικά: Ιστοριογραφικές διαδρομές», Τα Ιστορικά, 39 (2003), σ. 283-287.
  •    Σχεδιασμός, διεύθυνση έκδοσης στο Ιστορία του νέου ελληνισμού, 1770-2000, Αθήνα, Τα Νέα-Ελληνικά Γράμματα, 2003.
  • «Η Φιλική Εταιρεία», στο  Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, επιμ. Β. Παναγιωτόπουλος, τ. 3, Αθήνα 2003, σ. 9-32.
  •    «Ο οικονομικός χώρος των Ελλήνων στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας», στο Πληθυσμοί και οικισμοί του ελληνικού χώρου: ιστορικά μελετήματα, Αθήνα, ΚΝΕ/ΕΙΕ, 2003, σ. 25-47.
  •    «Ένα ιστοριογραφικό τόλμημα», Ο Ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος. Οκτώ ομιλίες για το βιβλίο του Φίλιππου Ηλιού, Αθήνα, εκδ. Θεμέλιο / Α.Σ.Κ.Ι, 2005, σ. 57-65.
  • «Η ‘επιστήμη της ιστορίας’ ως πολιτική πράξη στο έργο του Φίλιππου Ηλιού», π. Τα Ιστορικά, 42 (2005), σ. 7-14.
  • Η συμβολή του Γιάγκου Πεσμαζόγλου στην ίδρυση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Αθήνα, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, 2006, 68 σσ.
  •    «Η ελληνόφωνη επιστολογραφία στο αρχείο του Αλή πασά», Πρακτικά συμποσίου: «Νεοελληνική επιστολογραφία (16ος-19ος αι.)», π. Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά, 8 (2006), σ. 269-285.
  •  Έκδοση-Σχολιασμός-Ευρετήρια (με τη συνεργασία των Δημήτρη Δημητρόπουλου - Παναγιώτη Μιχαηλάρη), Αρχείο Αλή Πασά Συλλογής Ι. Χώτζη Γενναδείου Βιβλιοθήκης της Αμερικανικής Σχολής Αθηνών, τ. 1-4, Αθήνα, ΙΝΕ/ΕΙΕ, 2007-2009.
  •    Επιστημονική επιμέλεια σειράς «Ιδρυτές της νεότερης Ελλάδας», τ. 1-16, Αθήνα, Τα Νέα, 2009-2010.
  •    «Ιγνάτιος Ουγγροβλαχίας», στον τόμο Κληρικοί στον Αγώνα της σειράς «Ιδρυτές της νεότερης Ελλάδας», τ. 15, Αθήνα, Τα Νέα, 2010, σ. 45-80.
  • Δύο πρίγκιπες στην Ελληνική Επανάσταση. Επιστολές αυτόπτη μάρτυρα και ένα υπόμνημα του πρίγκιπα Γεώργιου Καντακουζηνού, Μετάφραση: Χρίστος Μ. Οικονόμου, Εισαγωγή – σχόλια – επιμέλεια: Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Αθήνα, ΙΙΕ/ΕΙΕ - Ασίνη, 2015.