Χριστίνα Αγριαντώνη

Χριστίνα Αγριαντώνη

 


 

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947. Αποφοίτησε από την Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ το 1970. Στα 1976-1983 σπούδασε ιστορία στο Παρίσι και το 1985 έλαβε διδακτορικό δίπλωμα στην ιστορία από το Πανεπιστήμιο Paris X-Nanterre.

Εργάστηκε  στο  Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών (σήμερα  Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών) του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών στα 1988-2002. Το 2002 εκλέχτηκε καθηγήτρια στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας  και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Συνταξιοδοτήθηκε τον Αύγουστο του 2014 και από το 2015 είναι ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Τα ερευνητικά ενδιαφέροντα και τα δημοσιεύματά της καλύπτουν το ευρύτερο πεδίο της Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας (18ος -20ος αι.) και ειδικότερα τους τομείς της Βιομηχανικής Ιστορίας, Ιστορίας Επιχειρήσεων, Βιομηχανικής Αρχαιολογίας και Ιστορίας Πόλεων.

Κατά τη θητεία της στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών συμμετείχε στα ερευνητικά προγράμματα: «Ιστορική έρευνα των οικισμών της Ελλάδας, 15ος-20ος αι.» (1988-1990, δ/νση: Β. Παναγιωτόπουλος), «Ιστορία Επιχειρήσεων και Βιομηχανική Αρχαιολογία»  (1996-2002, δ/νση: Χ. Αγριαντώνη), «Αθήνα, Ιστορικό Μητρώο Κτιρίων 1830-1940» (1996 +, δ/νση: Λ. Καλλιβρετάκης), κ.ά. Συμμετείχε επίσης εξαρχής στη δράση που ανέλαβε από το 1985 το ΚΝΕ/ΕΙΕ υπό τη διεύθυνση  του Β. Παναγιωτόπουλου και με τη συνεργασία του Δήμου Ερμούπολης, για τη διάσωση και ανάδειξη της βιομηχανικής κληρονομιάς της Ερμούπολης. Στο πλαίσιο συμμετείχε στην ομάδα που δημιούργησε το Βιομηχανικό Μουσείο της  Ερμούπολης (εγκαίνια: 2001).

Κατά τη θητεία της στο Τμήμα Ι.Α.Κ.Α. του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας δίδαξε, σε προπτυχιακό επίπεδο, μαθήματα σχετικά με την Οικονομική και Κοινωνική Ιστορία της Ευρώπης (18ος αι.-μεσοπόλεμος) και της Ελλάδας (19-20ος αι.), τη Βιομηχανική Αρχαιολογία, την Ιστορία του καπιταλισμού και την Ιστορία Πόλεων, και σε μεταπτυχιακό επίπεδο, σεμινάρια πάνω σε ζητήματα Ιστορίας Πόλεων, Βιομηχανικής Ιστορίας και  Ιστορίας  της Οικονομικής Σκέψης. Διηύθυνε επίσης το ερευνητικό πρόγραμμα «Η συγκρότηση των εργατικών στρωμάτων στην πόλη του Βόλου, 1880-1940» («Πυθαγόρας», 2005-2008), καθώς και 6 διδακτορικές διατριβές.

Στα 1992-2000 συμμετείχε στην ομάδα διδασκόντων της Ecole Doctorale (εβδομαδιαίας διάρκειας) της Maison Méditerranéenne des Sciences de lHomme (MMSH, Université de Provence) και από το 2000 είναι μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής (Comité Scientifique) της MMSH.

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος και διατέλεσε πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Οικονομικής Ιστορίας, καθώς και του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομίας (The International  Committee for the Conservation of Industrial HeritageTICCIH). Είναι μέλος ελληνικών και ευρωπαϊκών επιστημονικών εταιρειών. 

Δημοσιεύματα

Βιβλία

  • Οι απαρχές της εκβιομηχάνισης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα, Ιστορικό Αρχείο-Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 1986. Β’ έκδοση, Κατάρτι, 2010
  • Η βιομηχανία της Ερμούπολης, 1830-1940, Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών/ΕΙΕ (υπό έκδοση)

Επιμέλεια - Διεύθυνση συλλογικών τόμων

  • Χριστίνα Αγριαντώνη - Μαρία Χριστίνα Χατζηιωάννου (επιμ.), Το Μεταξουργείο της Αθήνας, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 1995. Αγγλικήέκδοση: Christine Agriantoni - Maria Cristina Chatziioannou (eds), Metaxourgeion, the Athens Silkmill, INR/NHRF, Athens 1997
  • Χριστίνα Αγριαντώνη - Νίκος Μπελαβίλας (επιμ.), Ιστορικός βιομηχανικός εξοπλισμός στην Ελλάδα, ΕΜΠ-ΕΙΕ, Οδυσσέας, Αθήνα 1998
  • Χριστίνα Αγριαντώνη – Ευρυδίκη Σιφναίου (επιμ.), Αρχεία βιομηχανικών επιχειρήσεων. Ζητήματα διαχείρισης. Πρακτικά Σεμιναρίου Ευρωπαϊκού Προγράμματος «Leonardo1995», ΚΝΕ/ΕΙΕ, Τετράδια Εργασίας 21, Αθήνα 1998
  • Christine Agriantoni (ed.), Maritime Technologies. TICCIH 10th International Conference, Proceedings (Thessaloniki June 1997), Athens 2000
  • Χριστίνα Αγριαντώνη – Λήδα Παπαστεφανάκη (επιμ.), Τεκμήρια βιομηχανικής ιστορίας. Πρακτικά Γ’ Πανελλήνιας Επιστημονικής Συνάντησης (Ερμούπολη 20-22 Οκτωβρίου 2000), Ελληνικό Τμήμα του TICCIH, Αθήνα 2002
  • Χριστίνα Αγριαντώνη – Δημήτρης Δημητρόπουλος (επιμ.), Σύρος και Ερμούπολη. Συμβολές στην ιστορία του νησιού, 15ος-20ος αι., ΙΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2008
  • Χριστίνα Αγριαντώνη, Λήδα Παπαστεφανάκη, Μαρία Χριστίνα Χατζηιωάννου (επιμ.), Αγορές και πολιτική. Ιδιωτικά συμφέροντα και δημόσια εξουσία (18ος-20ος αι.)/MarketsandPolitics. Private Interests and Public Authority (18th-20th centuries), ΠανεπιστημιακέςΕκδόσειςΘεσσαλίας, Βόλος 2016

Κυριότερα άρθρα σε περιοδικά και συλλογικούς τόμους

  • «Η θέση της Ερμούπολης στην ελληνική οικονομία τον 19ο αιώνα. Οι παγίδες των πηγών», Τα Ιστορικά, τχ. 1 (1983), σ. 193-199
  • «Οι μετασχηματισμοί της βιομηχανικής δομής της Ερμούπολης τον 19ο αιώνα», στο: Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Νεοελληνική πόλη. Οθωμανικές κληρονομιές και ελληνικό κράτος. Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου Ιστορίας, Αθήνα-Ερμούπολη 26-30 Σεπτεμβρίου 1985,  τ. Α΄, Αθήνα 1985, σ. 603-608
  • « L’industrie grecque au XIXe siècle. Problèmes d’intégration », στο : Économies Méditerranéennes, Équilibres et Intercommunications XIIIe-XIXe siècles. Actes du IIe Colloque International d’Histoire, Athènes, 18-25 Septembre 1983, CRN/FNRS, t. II, Athènes 1986, σ. 333-342. Αναδημοσίευση στα ελληνικά: «Η ελληνική βιομηχανία τον 19ο αιώνα. Περιοδολόγηση. Προβλήματα ολοκλήρωσης», στο Γ. Δερτιλής-Κ. Κωστής (επιμ.), Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας (18ος-20ος αι.), Σάκκουλας, Αθήνα 1991, σ. 397-404
  • «Ένας τραπεζίτης στην Αθήνα τον 19ο αιώνα», στο: Μια μέρα … Δεκαπέντε ιστορίες καθημερινότητας από τα αρχαία χρόνια ως την εποχή μας, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, Αθήνα 1988, σ. 275-297 (β’ έκδοση: Αθήνα 1999)
  • «Τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα τον 19ο αιώνα», Τα Ιστορικά, τχ. 8(1988),  σ. 69-84
  • « Villes et industrialisation, ou l’industrialisation dans une seule ville », στο : Guy Burgel (dir.), Villes en parallèle. De la polis aux politiques urbaines. Renaissance et mutations de la ville grecque contemporaine, Paris 1986. Ελληνική μετάφραση: «Πόλεις και εκβιομηχάνιση ή η εκβιομηχάνιση σε μια μόνο πόλη», στο: Γκυ Μπουρζέλ (επιμ.), Η Νεοελληνική πόλη, Εξάντας, Αθήνα 1989, σ. 25-37
  • « Investissements industriels et retard technologique », στο : G. Dertilis (dir.), Banquiers, usuriers et paysans en Grèce au XIXe siècle, Fondation Les Treilles-La Découverte, Paris 1989, σ. 128-144, 262-266
  • «Η βιομηχανική απογραφή του 1889. Ανατομία μιας ατελούς και ημιτελούς στατιστικής απόπειρας», Ίστωρ, τχ. 2(1990), σ. 135-150
  • «Προς τη βιομηχανική τεχνολογία: οι συντεταγμένες της μεγάλης τομής», στο: Ιστορία της Νεοελληνικής Τεχνολογίας. Α΄ Τριήμερο Εργασίας, Πολιτιστικό και Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1991, σ. 219-229
  • « Frères Retsinas S.A. Ascension et déchéance d’une grande entreprise textile de la Grèce », στο :  Alice Teichova, Hakan Lindgren, Margarita Dritsas, L’entreprise en Grèce et en Europe XIXe-XXe siècles, Association Interdisciplinaire Franco-hellénique, Athènes 1991, σ. 213-226
  • « Le sort de la soie en Grèce au XIXe siècle : du déclassement des productions domestiques à la marginalisation d’une industrie rurale », στο : Cultural and Commercial Exchanges between the Orient and the Greek World, CNR/NHRF, Athens 1991, σ. 34-54
  • « Eléments d’histoire d’une grande entreprise textile de la Grèce contemporaine », Cahiers du Centre de Recherches Historiques, EHESS, No 8 (1991), σ. 39-49
  • «Η ελληνική οινοβιομηχανία τον 19ο αιώνα: από την αναζήτηση της ποιότητας στον σταφιδίτη», στο : Ιστορία του ελληνικού κρασιού. Β΄ Τριήμερο Εργασίας, Πολιτιστικό και Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1992, σ. 133-144
  • «Τεχνικές εξελίξεις στη θεσσαλική αλευροβιομηχανία (1880-1920)», στο: Ο άρτος ημών. Από το σιτάρι στο ψωμί. Γ΄ Τριήμερο Εργασίας, Πολιτιστικό και Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1994, σ. 317-324
  • «Το κρασί στην οικονομία της Σαντορίνης», στο: Ο σαντορίνη της Σαντορίνης, Ίδρυμα Φανή Μπουτάρη, Αθήνα 1994, σ. 67-74, 198-203 (και σε αγγλική και γαλλική έκδοση)
  • « Spaniolika et Kyprianos : deux petites cités ouvrières à Lavrion », στο : Villages ouvriers, utopies ou réalités ? (Colloque International, Familistère de Guise, 1993), Revue du CILAC, 24-25 (1994), σ. 143-152
  • «Τhe electric power station at St. George Bay, Keratsini”, στο: TICCIH, VIIIe International Conference for the Conservation of Industrial Heritage (Barcelona-Madrid 1992), Barcelona 1994
  • «Σηρική Εταιρεία της Ελλάδος: προσαρμογή και αφομοίωση μιας μεγάλης βιομηχανικής επιχείρησης», στο: Χριστίνα Αγριαντώνη-Μαρία Χριστίνα Χατζηιωάννου, Το Μεταξουργείο της Αθήνας, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 1995, σ. 83-136
  • «Συνοικία Μεταξουργείο», στο: Χριστίνα Αγριαντώνη-Μαρία Χριστίνα Χατζηιωάννου, Το Μεταξουργείο της Αθήνας, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 1995, σ. 157-171
  • «Η κατασκευή στην ιστοριογραφία. Πραγματικότητα, εξιστόρηση και κατανόηση», Εκ των υστέρων, τχ. 1 (1997), σ. 183-198
  • «Ο ηλεκτρισμός στην Ελλάδα»,  «Οι μηχανοκατασκευές στην Ελλάδα», «Νεώριον Σύρου. Μια υπεραιωνόβια επιχείρηση», «Οι τεχνικές της βυρσοδεψίας», «Η βυρσοδεψία της Ερμούπολης», και «Βυρσοδεψείο Μενέλαου Κορνηλάκη», στο: Χριστίνα Αγριαντώνη - Νίκος Μπελαβίλας (επιμ.), Ιστορικός βιομηχανικός εξοπλισμός στην Ελλάδα, ΕΜΠ-ΕΙΕ, Οδυσσέας, Αθήνα 1998, σ. 74-75, 141-142, 169-184, 271-285
  • «Προσεγγίσεις στο βιομηχανικό τοπίο των Κυκλάδων», στο: Λίνα Μενδώνη-Νίκος Μάργαρης (επιμ.), Κυκλάδες. Ιστορία του τοπίου και τοπικές ιστορίες, ΥΠΕΧΩΔΕ-Κ.Ε.Ρ.Α./ΕΙΕ, Αθήνα 1998, σ. 394-421
  • «Οικονομία και εκβιομηχάνιση στην Ελλάδα  του 19ου αιώνα», στο: Βασίλης

Κρεμμυδάς (επιμ.), Εισαγωγή στη Νεοελληνική Οικονομική Ιστορία (18ος-20ος αιώνας), Τυπωθήτω, Αθήνα 1999, σ. 145-176

  • «Βιομηχανία», στο: Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας τον 20ο αιώνα, τ. Α1: 1900-1922 Οι απαρχές, Βιβλιόραμα, Αθήνα 1999, σ. 173-221
  • « Mutations de l’industrie, fixations du politique », στο : Gérard Chastagnaret (dir.), Crise espagnole et nouveau siècle en Méditerranée. Politiques publiques et mutations structurelles des économies dans l’Europe méditerranéenne (fin XIXe – début XXe siècle). Actes du colloque de la Casa de Velázquez, Casa de Velázquez - Publications de l’Université de Provence 2000, σ. 291-300
  • «Συμβολή στην ιστορία της Αθήνας», στο: Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Η πόλη στους νεότερους χρόνους. Μεσογειακές και Βαλκανικές όψεις. Πρακτικά Β΄ Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας, Αθήνα 27-30 Νοεμβρίου 1997,  Αθήνα 2000, σ. 183-191
  • « Valorisation du patrimoine industriel de Hermoupolis, projets et premières réalisations », Patrimoine industriel/Industrial Patrimony, No 4 (2000), σ. 55-62
  • «Οι μηχανικοί και η βιομηχανία. Μια αποτυχημένη συνάντηση», στο: Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας τον 20ο αιώνα, τ. Β1: 1922-1940 Ο Μεσοπόλεμος, Βιβλιόραμα, Αθήνα 2002, σ. 269-290
  • «Βιομηχανική αρχαιολογία και βιομηχανική κληρονομιά. Επικοινωνίες και εντάσεις», Αρχαιολογία και Τέχνες, τχ. 89 (2003), σ. 42-48
    • Συμβολές στη σειρά: Βασίλης Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, τ. 1-10, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003-2004

- «Η ελληνική οικονομία στον πρώτο βιομηχανικό αιώνα», τ. 4: Το ελληνικό κράτος, 1833-1871, σ. 61-74

- «Η συγκρότηση του ελληνικού καπιταλισμού», τ. 5: Τα χρόνια της σταθερότητας, 1871-1909, σ. 51-66

- «Έξαρση και κρίση: η οικονομία της περιόδου 1909-1922», τ. 6: Η εθνική ολοκλήρωση, 1909-1922, σ. 107-118

- (σε συνεργασία με τη Γεωργία Πανσεληνά), «Η ελληνική οικονομία. Διεθνής κρίση και εθνικός προστατευτισμός», τ. 7: Ο Μεσοπόλεμος 1922-1940, σ. 103-116

  • «Η Αθήνα στο τέλος του 19ου αιώνα. Η γέννηση της μεγαλούπολης», στο: Αλίκη Σολωμού – Ιφιγένεια Βογιατζή (επιμ.), Η Αθήνα στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι πρώτοι Διεθνείς Ολυμπιακοί Αγώνες, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, /Αθήνα 2004, σ. 109-129
  • «Χτίζοντας την Αθήνα: οι επιχειρήσεις του κατασκευαστικού τομέα στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα», στο: Ελληνικός αστικός χώρος. Επιστημονικό Συμπόσιο (Αθήνα 4-5 Απριλίου 2003), Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, Αθήνα 2004, σ. 241-258
  • (σε συνεργασία με την Ευρυδίκη Σιφναίου), «Οικονομική και Κοινωνική Ιστορία, Βιομηχανική Ιστορία: ανοιχτά μονοπάτια», στο: Ιστοριογραφία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας 1833-2002. Πρακτικά Δ΄ Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας (Αθήνα 2002), τ. Β΄, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2004, σ. 241-258
  • «Venizelos and economic policy», in: Paschalis M. Kitromilidis (ed.), Eleftherios Venizelos. The Trials of Statemanship, INR/NHRF, Edinburg University Press 2006, σ. 284-318
  • «Βιομηχανία», στο: Κ. Κωστής και Σ. Πετμεζάς (επιμέλεια), Η ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας κατά τον 19ο αιώνα (1830-1914), AlphaBank-Ιστορικό Αρχείο (και εκδ. Αλεξάνδρεια), Αθήνα 2006, σ. 219-251
  • «Επίμετρο: Οι σαινσιμονικές ιδέες στην Ελλάδα», στο: AntoinePicon, Οι σαινσιμονιστές. Ορθός λόγος, φαντασιακό, ουτοπία, μετάφραση Μαρίνα Χρονοπούλου, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, Αθήνα 2007, σ. 329-341
  • «L’antichità comme modernità : le transformazione di Atene in città capitale », in : Marco Dogo e Armando Pitassio (a cura di), Città dei Balcani, città d’Europa. Studisullosviluppourbanodellecapitalipost-Ottomane 1830-1923, ARGO 2008, σ. 53-64
  • «Προσαρμογές του επιχειρηματικού κόσμου της Ερμούπολης στο δεύτερο μισό του 19ου αι.», στο: Χριστίνα Αγριαντώνη – Δημήτρης Δημητρόπουλος (επιμ.), Σύρος και Ερμούπολη. Συμβολές στην ιστορία του νησιού, 15ος-20ος αι., ΙΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2008, σ. 143-153
  • «Το λιμενοβιομηχανικό τοπίο της Ελευσίνας», και «Λαυρεωτική. Το βιομηχανικό τοπίο», στο: Κωστής Χατζημιχάλης (επιμ.), Σύγχρονα ελληνικά τοπία, Μέλισσα, Αθήνα 2011, σ. 180-183 και 312-316
  • «Ο Άλφρεντ Τσάντλερ και η Ιστορία Επιχειρήσεων», Τα Ιστορικά, τχ. 55 (2011), σ. 365-392
  • «Κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές στην Ελλάδα των αρχών του 20ου αιώνα», στο: Η πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα. Αλλαγές και ανατροπές. Επιστημονικό Συμπόσιο (Αθήνα 11-12 Δεκεμβρίου 2009), Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, Αθήνα 2012, σ. 11-24
  • « Autour du coup militaire de 1909 en Grèce. Réalités et interprétations », στο : Laurence Américi, Χavier Daumalin, Olivier Raveux, Celine Regnard & Isabelle Renaudet, La mosaique des racines. Pouvoirs, cultures et sociétés en France et en Méditerranée XVIe- XXIe siècle. Mélanges en l’honneur du professeur Gérard Chastagnaret, Presses Universitaires de Provence 2014, σ. 149-161
  • «Παραγωγικές δραστηριότητες και εγκαταστάσεις στο Πήλιο. Μια πρώτη καταγραφή», στο: Σοφία Λαϊου (επιμ.), Μνήμη Εύης Ολυμπίτου. Τοπικές κοινωνίες στον θαλάσσιο και ορεινό χώρο στα νότια Βαλκάνια, 18ος-19ος αιώνας. Πρακτικά Συμποσίου, Κέρκυρα 24-26 Μαϊου 2012, Ιόνιο Πανεπιστήμιο-Τμήμα Ιστορίας, Κέρκυρα 2014, σ.35-51
    • Εισαγωγή, ιστορικός σχολιασμός, στο: Θεόδωρος Γ. Ρετσίνας, Περί της ελληνικής βιομηχανίας (1907), Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, Τετράδια Κοινοβουλευτικού Λόγου ΙΙΙ, Αθήνα 2015